Demokratik toplum düzeninin temel dayanaklarından biri olan ifade özgürlüğü, iş ilişkileri bakımından da özel bir öneme sahiptir. Bununla birlikte, çalışma yaşamında işçinin ifade özgürlüğü kapsamındaki bazı söz ve davranışları sonucunda, sıklıkla işçinin işverene karşı üstlenmiş olduğu sadakat yükümlülüğü ile işyerinin düzeni, işverenin ticari itibarı ve benzeri işveren menfaatleri çatışabilmektedir. İşçinin işverene yönelik eleştirel açıklamaları, sosyal medya paylaşımları, hukuka aykırılıkların ifşa edilmesi,siyasi görüşlerini açıklaması veya sendikal faaliyetler kapsamında yaptığı açıklamalar, hangi noktaya kadar ifade özgürlüğü kapsamında değerlendirilmelidir? Bu özgürlüğün sınırları nasıl belirlenmelidir? Bu eser, iş hukukunda ifade özgürlüğünü anayasal haklar perspektifinden ele almakta; bu doğrultuda Anayasa Mahkemesinin iş mahkemesi kararlarına karşı yapılan bireysel başvurularda geliştirdiği içtihadı seçili kararlar üzerinden incelemektedir. Çalışmada öncelikle ifade özgürlüğünün kavramsal ve hukuki temelleri ele alınmakta, ardından işçinin işveren uygulamalarına yönelik eleştirileri, ifşa ve ihbar hakkı (whistleblowing), siyasi açıklamaları ve sendikal faaliyetler kapsamında ortaya çıkan uyuşmazlıklar; karar analizleri eşliğinde değerlendirilmektedir.Avukatlar, hakimler, insan kaynakları profesyonelleri, sendika temsilcileri ve iş hukuku alanına ilgi duyan herkes için faydalı olması umulan bu çalışma, işçinin ifade özgürlüğü ile işverenin haklı menfaatleri arasındaki hassas dengenin nasıl kurulması gerektiğine ilişkin bir perspektif sunmaktadır.
İÇİNDEKİLER
KİTAP HAKKINDA III
TEŞEKKÜR V
KISALTMALAR IX
GİRİŞ 1
BİRİNCİ BÖLÜM
1. İFADE ÖZGÜRLÜĞÜNÜN HUKUKİ VE KAVRAMSAL TEMELLERİ 3
1.1. İfade Özgürlüğü Kavramı ve Unsurları 3
1.1.1. Genel Olarak 3
1.1.2. İfade Özgürlüğünün Unsurları 7
1.1.2.1. Bilgi ve Kanaatlere Ulaşma 7
1.1.2.2. Bilgi ve Kanaat Sahibi Olma 8
1.1.2.3. Kanaatleri Açıklama 9
1.2. İfade Özgürlüğünün Sınırları 9
1.2.1. Genel Olarak 9
1.2.2. İfade Özgürlüğünün Sınırlandırılmasında Kullanılan Ölçütler 12
1.2.2.1. Müdahalenin Hukuken Öngörülmüş Olması 12
1.2.2.2. Meşru Amaç 14
1.2.2.3. Demokratik Toplum Gereklerine Uygun Olma 17
1.3. Kötüye Kullanma Yasağı 22
1.4. Uluslararası Belgelerde İfade Özgürlüğü 23
1.4.1. İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi 23
1.4.2. İkiz Sözleşmeler: Medeni ve Siyasi Haklara İlişkin Uluslararası Sözleşme ve Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Haklara İlişkin Uluslararası Sözleşme 25
1.4.3. Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi 26
1.5. Devletin Temel Hakları Koruma Yükümlülüğü ve Yatay Etki 28
1.5.1. Devletin Temel Hak ve Özgürlüklerin Korunmasında Negatif ve Pozitif Yükümlülüğü 28
1.5.2. Yatay Etki Kavramı 30
1.5.3. Türk Anayasa Hukukunda Yatay Etki 34
İKİNCİ BÖLÜM
2. İŞ İLİŞKİLERİNDE İFADE ÖZGÜRLÜĞÜNÜN ÇEŞİTLİ GÖRÜNÜMLERİ 37
2.1. İş Hukuku ve İnsan Hakları İlişkisi 37
2.2. İşçinin İfade Özgürlüğünün Hukuki Dayanakları ve Sınırları 39
2.3. İşçinin İşveren Uygulamaları Konusunda Eleştirel İfadeleri 42
2.3.1. İşçinin İşyerinde Kullandığı Eleştirel İfadeler 42
2.3.2. İşçinin İşyeri Dışında ve Sosyal Medyada Kullandığı Eleştirel İfadeler 44
2.3.2.1. Genel Olarak 44
2.3.2.2. İfadenin Sosyal Medyada Paylaşılmasına İlişkin Özellikli Durumlar 47
2.4. İşçinin İşvereni İfşa ve İhbarı 50
2.4.1. Genel Olarak 50
2.4.2. İfşa ve İhbarın Unsurları 51
2.4.2.1. İfşa Eden 51
2.4.2.2. İfşa ve İhbarın Konusu 52
2.4.2.3. İfşa ve İhbarın Yapıldığı Kişi veya Kurum 54
2.4.3. İfşa ve İhbarın Sadakat Borcu ve Sır Saklama Yükümlülüğü ile İlişkisi 56
2.4.4. İfşa ve İhbarın Sınırları 58
2.5. İşçinin Siyasi Konularda İfade Özgürlüğü 62
2.6. İşçilerin Sendikal Faaliyetlere İlişkin İfade Özgürlüğü 69
2.6.1. Sendika Hakkı 69
2.6.2. Toplu İş Sözleşmesi ve Grev Hakkı 75
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
3. SEÇİLİ KARARLARIN İNCELENMESİ 81
3.1. İşçinin İşveren Uygulamaları Konusunda İfade Özgürlüğüne İlişkin Seçili Kararlar 81
3.1.1. Volkan Çakır Kararı 82
3.1.2. Gülbiz Alkan Kararı 85
3.1.3. Serap Aslan Acet Kararı 90
3.1.4. Erol Eski Kararı 96
3.2. İfşa ve İhbar Hakkına İlişkin İlter Nur Kararı 100
3.3. İşçinin Siyasi Konularda İfade Özgürlüğüne İlişkin Seçili Kararlar 104
3.3.1. Uğur Bekar Kararı 104
3.3.2. Ferhat Şimşek Kararı 106
3.4. Sendika Hakkı Işığında İfade Özgürlüğüne İlişkin Sonay Tezcan ve Kardelen Yoğungan Kararı 111
3.5. İncelenen Kararların Birlikte Değerlendirilmesi 118
SONUÇ 121
KAYNAKÇA 125