Eserimiz alternatif uyuşmazlık çözüm yollarının Sağlık Hukukuna uygunluğunun incelenmesi, Sağlık Hukukuna ilişkin uyuşmazlıkların çözümünde yasal dayanağının oluşturulması ve sağlık hukukundan kaynaklı arabuluculuk faaliyetlerinde sağlık hizmetlerindeki etik değerlere rehber olması ve uygulamadaki sorunlara ışık tutmak amacıyla kaleme alınmıştır.
Yazım aşamasında uyuşmazlık konusu üzerine araştırma yapılmış, AUÇ yöntemleri değerlendirilmiş; sağlık hizmeti, sağlık hukuku ve sorumluluk gibi konular ele alınmış; yargı kararları ile somut hukuk dile getirilmiştir. Eserin gerçek ve objektif verilere dayanması amacıyla Türkiye’de bir ilk olarak hekimlerin ve avukatların sağlık hukuku konularındaki uyuşmazlıklarda arabuluculuk ile ilgili görüş ve deneyimlere online olarak ulaşılmıştır. Katılımcıların 122’si hekim 133’ü avukat olmak üzere, toplamda 255 kişiye ulaşılmıştır. Katılımcıların arabuluculuk, sağlık hukuku alanındaki davalar ve malpraktis davaları ile ilgili görüş ve deneyimleri araştırılmıştır. Hekimlerin %35,2’si sağlık hukuku alanında bir davada davalı veya davacı olduğu ve hekimlerin çoğunluğunun daha önce arabuluculuk görüşmelerine katılmadığı bulunmuştur. Avukatların %56,2’si arabulucu olarak sağlık hukuku davasına katıldığı ve arabuluculuk görüşmelerinin %44,9’unda anlaşma sağlanamadığını bulunmuştur. Bu çalışması sonucunda hekimler ve avukatların sağlık hukuku alanında açılan davalar ve arabuluculuk görüşmeleri ile ilgili farklı görüş ve deneyimlere sahip olduğu bulunmuştur.
Bu eser Sağlık Hukuku alanında çalışan tüm meslektaşlarımıza tüm arabuluculara önemli bir katkı sunmaktadır.
İÇİNDEKİLER
KİTAP HAKKINDA III
ÖNSÖZ V
KISALTMALAR XIII
ÖZET XV
1. GİRİŞ 1
2. UYUŞMAZLIK KAVRAMI VE ÇEŞİTLERİ 3
2.1. Uyuşmazlık 3
2.1.1. Genel Bilgi 3
2.2. Alternatif Uyuşmazlık Çözüm Yolları 3
2.2.1. Genel Bilgi 3
2.2.2. Arabuluculuk 4
2.2.3. Uzlaşma 5
2.2.4. Tahkim 6
2.2.5. Arabuluculuk – Tahkim 7
2.2.6. Müzakere 7
2.2.7. Kısa Duruşma 8
2.2.8. Tarafsız Ön Değerlendirme 10
2.2.9. Kısa Jüri 10
2.2.10. Vakıaların Saptanması 11
2.2.11. Ombudsmanlık 13
2.3. Türk Hukukunda Yer Alan Alternatif Uyuşmazlık Çözüm Yollarına İlişkin Yasal Düzenlemeler 13
2.3.1. Genel Bilgi 13
2.3.2. 6325 Sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu 15
2.3.2.1. Arabulucu ve Arabuluculuk Kavramları 16
2.3.2.2. Arabuluculuğun Temel İlkeleri 17
2.3.2.2.1. Arabulucunun Bağımsız ve Tarafsız Olması 17
2.3.2.2.2. Karşılıklı Anlaşmaya Dayalı Çözümün Esas Olması 17
2.3.2.2.3. Gizlilik Esaslı Olması 17
2.3.2.2.4. Tarafların Eşit Olması 18
2.3.2.2.5. Gönüllülük Esaslı Olması 18
2.3.2.2.6. Sürecin Kontrolünün Taraflarda Olması 19
2.3.2.2.7. Beyan ve Belgelerin Kullanılmaması 19
2.3.2.3. Arabuluculuk Türleri 19
2.3.2.3.1. Kolaylaştırıcı Arabuluculuk 19
2.3.2.3.2. Değerlendirici Arabuluculuk 20
2.3.2.3.3. Dönüştürücü Arabuluculuk 20
2.3.2.3.4. Terapötik Arabuluculuk 21
2.3.2.4. Arabuluculuk Yöntemine Elverişli Olan Uyuşmazlıklar 21
2.3.2.5. Arabuluculuk Sürecinin Tercih Edilme Nedenleri 22
2.3.2.6. Arabulucunun Hak ve Yükümlülükleri 23
2.3.2.7. Arabulucunun Sorumlulukları 24
2.3.3. 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu Kapsamında Tahkim 26
2.3.3.1. Tahkim Türleri 26
2.3.3.1.1 Zorunlu Tahkim 26
2.3.3.1.2. İhtiyari Tahkim 29
2.3.3.1.3. Ad Hoc Tahkim – Kurumsal Tahkim 29
2.3.3.2. Tahkim Sözleşmesi 29
2.3.3.3. Hakem Sözleşmesi 30
2.3.4. 1135 Sayılı Avukatlık Kanunu Madde 35/A 30
2.3.5. 5271 Sayılı Ceza Muhakemeleri Kanunu Kapsamında Uzlaşma 32
2.3.5.1. Uzlaştırma Kapsamındaki Suçlar 32
2.3.5.2. Uzlaştırma Kurumumun Avantajları 33
2.3.5.2.1. Mağdur Açısından Avantajları 33
2.3.5.2.2. Fail Açısından Avantajları 34
2.3.5.2.3. Toplum Açısından Avantajları 34
2.3.5.3. Uzlaştırmanın Temel İlkleri 34
2.3.5.4. Uzlaştırmanın Hukuki Sonuçları 35
2.3.6. 6502 Sayılı Tüketicinin Korunması Hakkındaki Kanunu Kapsamında Tüketici Hakem Heyeti 36
3. SAĞLIK HİZMETİ 39
3.1. Sağlık Hizmeti 39
3.1.1. Sağlık Hizmetlerinin Sınıflandırılması 39
3.1.1.1. Koruyucu Sağlık Hizmetleri 40
3.1.1.2. Tedavi Edici Sağlık Hizmetleri 40
3.1.1.3. Rehabilite Edici Sağlık Hizmetleri 41
3.1.2. Sağlık Hizmetlerinin Temel İlkeleri 41
3.1.3. Sağlık Hizmetlerinde Kalite Yönetim 42
3.2. Arabuluculuğun Sağlık Hizmetlerinde Hizmet Kalitesine Katkıları 43
4. SAĞLIK HUKUKU VE SAĞLIK HİZMETİNDEN KAYNAKLANAN
SORUMLULUK 45
4.1. Sağlık Hukukunun Konusu 45
4.1.1. Sağlık ve Yaşam Hakkı 46
4.1.2. Tıbbi Müdahale 49
4.1.2.1. Tıbbi Müdahalenin Hukuka Uygunluk Şartları 50
4.1.2.1.1. Tıbbi Müdahalenin Yetkili Bir Kişi Tarafından Yapılması 51
4.1.2.1.2. Tıbbi Müdahalenin Hukuken Öngörülmüş Amaçlara Yönelik Olması 51
4.1.2.1.3. Tıbbi Müdahalenin Tıp Bilimince Genel Kabul Görmüş İlke ve Kurallara Uygun Yapılması 51
4.1.2.1.4. Hastanın Aydınlatılmış Onamının Alınması 52
4.1.2.1.4.1. Aydınlatılmış Onam ile İlgili Yasal Düzenlemeler 52
4.1.2.1.4.2. Aydınlatma (Bilgilendirme) 53
4.1.2.1.4.3. Aydınlatılmış Onamın Şekli Şartı 54
4.1.2.2. Tıbbi Müdahale Hatası (Tıbbi Malpraktis) 55
4.1.2.2.1.Teşhis Hatası 56
4.1.2.2.2. Tedavi Hatası ve Tedavi Sonrası Yükümlülüklerin İhmali 56
4.1.2.2.3. Organizasyon Kusuru 56
4.1.2.2.4. Üstlenme Hatası 56
4.1.2.3. Komplikasyon 57
4.2. Sağlık Hizmetinden Kaynaklanan Sorumluluk 57
4.2.1. Sorumluluk 57
4.2.1.1. Özel Sağlık Sektöründe Çalışan Hekimin Tazminat Sorumluluğu 58
4.2.1.1.1. Sözleşmeden Doğan Sorumluluk 58
4.2.1.1.1.1. Sözleşmeden Doğan Sorumluluk Şartları 58
4.2.1.1.1.2. Sözleşmenin İhlali (Borca Aykırılık) 59
4.2.1.1.1.3. Zarar 60
4.2.1.1.1.4. Kusur 60
4.2.1.1.1.5. Zarar ile Sözleşmenin İhlali Arasında Nedensellik Bağı 61
4.2.1.1.2. Haksız Fiilden Kaynaklanan Sorumluluk 61
4.2.1.1.3. Vekaletsiz İş Görmeden Kaynaklanan Sorumluluk 62
4.2.2. Hekimin Ceza Sorumluluğu 62
4.2.3 Kamuda Çalışan Hekimin Sorumluluğu 63
4.2.4. Hekimin İlaç Sebebiyle Sorumluluğu 64
4.3. Zorunlu Mesleki Sağlık Sigortası 65
5. SAĞLIK HUKUKU KAPSAMINDA ARABULUCULUK 67
5.1. Arabuluculuk 67
5.1.1 Arabuluculuğun Sağlık Hukukuna Uygunluğu 67
5.2. Türk Hukukundaki Yargılamaya Tabi Uyuşmazlıklar ve Arabuluculuğa Uygunluğu 68
5.2.1. Hukuk Muhakemeleri Kanuna Tabi Uyuşmazlıklar 68
5.2.1.1. Asliye Hukuk Mahkemeleri 68
5.2.1.2. Asliye Ticaret Mahkemeleri 69
5.2.1.3. Tüketici Mahkemeleri 70
5.2.2. Ceza Muhakemeleri Kanununa Tabi Uyuşmazlıklar 71
5.2.3. İdari Yargılama Usulüne Tabi Uyuşmazlıklar 71
5.2.4. Sağlık Turizminden Kaynaklı Uyuşmazlıklar 71
5.2.5. Vakıf Üniversitelerinin Statüsü Bakımından Arabuluculuğa Uygunluğu 73
5.3. Uluslararası Boyutta Sağlık Hukukunda Arabuluculuk 79
5.3.1. Avrupa Birliği Ülkelerinde Sağlık Hukuku Arabuluculuğu 80
5.3.2. ABD’de Sağlık Hukuku Arabuluculuğu 81
5.3.3. Çin Halk Cumhuriyeti’nde Sağlık Hukuku Arabuluculuğu 82
5.3.4. Japonya’da Sağlık Hukuku Arabuluculuğu 82
5.4. Arabuluculuk Sürecinin Özneleri 83
5.5. Sağlık Hukukunda Uzman Arabuluculuk 84
5.6. Sağlık Hukukunda Uzman Arabuluculuk Eğitimleri 85
6. SAĞLIK HUKUKUNDA ARABULUCULUĞUN ETKİLERİ VE ETİK BOYU 89
6.1. Sağlık Hukukunda Arabuluculuğun Avantajları 89
6.1.1. Hasta ve Hasta Yakını Bakımından 89
6.1.2. Hekim Bakımından 90
6.1.3. Taraf Vekili Bakımından 90
6.1.4. Özel Sağlık Kuruluşu Bakımından 91
6.1.5. Sigorta Şirketi Bakımından 91
6.2. Arabuluculuk Sürecinde Karşılaşılan Zorluklar 92
6.3. Hukuki Uygulamalardaki Sorunlar 92
6.4. Etik İlkeler ve Değerler 93
6.5. Biyoetik – Tıp Etiği 101
6.6. Tıp Etiğinin İlkeleri 102
6.7. Arabuluculuk Etik Kuralları 102
6.8. Arabuluculuk Sürecinde Kişisel Sağlık Verilerinin Korunması 103
7. GEREÇ VE YÖNTEM 107
7.1. Örneklem 107
7.2. Veri Toplama Aracı 107
7.3. İstatistiksel Analiz 108
8. BULGULAR 109
8.1. Katılımcıların Tanımlayıcı Özellikleri 109
8.2. Avukatların Uzman Arabuluculuk Eğitimi ile İlgili Görüşleri 115
8.3. Katılımcıların Arabuluculuğun Tercih Edilmesi ile İlgili Görüşleri 116
8.4. Sağlık Hukuku Alanına Giren Davalar ile İlgili Deneyim ve Görüşler 118
8.5. Malpraktis Davaları ile İlgili Görüşler 123
9. SONUÇ 125
KAYNAKLAR 131
EKLER 141